Phó Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Hòa Bình phát biểu tại buổi lễ.
Ngày 16-4, Trung tâm trường Viễn đông Bác cổ Pháp tại Hà Nội đã tổ chức cuộc họp báo cáo khoa học của chương trình nghiên cứu lịch sử di sản miền Trung Việt Nam: Trường lũy tại Quảng Ngãi- Bình Định- Đánh giá giá trị di sản, thách thức bảo tồn và tiềm năng phát huy giá trị di sản. Phó Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hòa Bình, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hoàng Sơn, GS. Phan Huy Lê- Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, PGS.TS. Trần Ngọc Cường- Viện Khoa học xã hội Việt Nam, TS. Christopher Young- đại diện Hội đồng Di sản Anh, TS. Patrizia Zolese- quỹ Lerici, Italia, TS. Nguyễn Tiến Đông, TS. Andrew Hardy- những nhà khoa học trực tiếp chỉ đạo và tham gia nghiên cứu di sản Trường lũy, lãnh đạo ngành văn hóa, huyện An Lão, tỉnh Bình Định và đại diện lãnh đạo các Sở, ngành chức năng trong tỉnh đã đến dự.
Phát biểu khai mạc cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hoàng Sơn đánh giá cao những đóng góp của các nhà khoa học, khảo cổ học Việt Nam và Quốc tế, bằng trí tuệ, tính chân thực của khoa học, của lịch sử, bằng tình cảm, trách nhiệm của một nhà nghiên cứu, khảo cổ để di tích Trường lũy Quảng Ngãi- Bình Định- một công trình có giá trị văn hóa đặc biệt, một công trình xây dựng bằng mồ hôi, công sức và sự hợp tác giữa 2 cộng đồng người Hre và Việt dần dần được khảo sát, nghiên cứu đầy đủ và bước đầu đạt được kết quả tốt đẹp.
Trường lũy Quảng Ngãi- Bình Định được các nhà khảo cổ học trong và ngoài nước bắt đầu nghiên cứu từ năm 2005, có chiều dài khoảng 200 km kéo dài từ huyện Trà Bồng (tỉnh Quảng Ngãi) đến huyện An Lão (tỉnh Bình Định), đi qua địa phận 09 huyện Trà Bồng, Sơn Tịnh, Sơn Hà, Tư Nghĩa, Minh Long, Nghĩa Hành, Ba Tơ, Đức Phổ của Quảng Ngãi và huyện Hoài Nhơn, An Lão của Bình Định, dọc theo dãy Trường Sơn, được xây dựng từ trước thế kỷ 17-19.
Lũy đắp bằng đất và đá (ở vị trí dốc lớn hay núi được đắp hoàn toàn bằng đá để tránh sạt lở), chiều cao thông thường từ 1-3 m, nhưng có điểm cao đến 4 m, mặt trên rộng 2,5 m, chân dày tới 4 m. Khai quật tại một số điểm như đồn Xóm Đèo, đồn Thiên Xuân… phát hiện nhiều đồ gốm, đất nung, sành. Ở khu vực núi cao, hiểm trở, di tích gần như còn nguyên vẹn.
Tại cuộc họp, các nhà nghiên cứu khảo cổ trong và ngoài nước đã đánh giá giá trị của di tích này. TS. Christopher Young- đại diện Hội đồng Di sản Anh- người đã nhiều năm hoạt động nghiên cứu tại Châu Á, trong đó có Việt Nam cho rằng, Trường lũy Quảng Ngãi- Bình Định là công trình trường lũy dài nhất Đông Nam Á và có thể đứng thứ 2 Châu Á sau Vạn Lý Trường Thành ở Trung Quốc.
GS. Phan Huy Lê nhấn mạnh tính khác biệt giữa Trường lũy Quảng Ngãi- Bình Định với các công trình trường lũy khác là ở chỗ có sự giao thoa giữa cách sắp xếp đá, đất của trường lũy. Điều đặt biệt nhất có thể không tìm thấy trên thế giới là sự phối hợp, thỏa thuận giữa hai cộng đồng người Kinh và Hrê trong quá trình xây dựng trường lũy, do đó trước hết nó mang ý nghĩa hòa bình, đến nghĩa kinh tế, giao thương rồi mới đến ý nghĩa quân sự.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Tiến Đông, những nghiên cứu về kiến trúc, đặc biệt là đồ gốm phát hiện được ở các điểm di tích khai quật được cho thấy đây là di tích quan trọng. Ngoài ý nghĩa quân sự, thì trong lịch sử các đồn Bảo được tìm thấy còn là một điểm kiểm soát thông thương giữa miền núi và đồng bằng. Dựa vào những hiện vật gốm khai quật có xuất xứ từ Chu Đậu (tỉnh Hải Dương), Bát Tràng (Hà Nội) niên đại thế kỷ 17 – 18; rồi những mãnh gốm men, sứ Trung Hoa thời Thanh, gốm nung, sành của miền Trung, những nhà nghiên cứu đã nhận định đây là những sản phẩm gốm có được qua sự giao lưu thương mại. Do đó có thể khẳng định Bảo xưa vừa là căn cứ quân sự, vừa là nơi kiểm soát thu thuế thông thương giữa miền ngược và miền xuôi của Quảng Ngãi.

Cổ vật tìm thấy tại khu vực bảo đèo chim hút
Cũng tại cuộc họp, nhiều ý kiến cho rằng cần phải thiết lập ngay một cơ sở pháp lý để quản lý, bảo vệ di sản này. Các nhà khoa học, lãnh đạo các ngành cho rằng việc đầu tiên cần làm ngay là công nhận Trường lũy là di tích lịch sử cấp tỉnh và chuẩn bị hồ sơ đề nghị xét công nhận di tích lịch sử các cấp cao hơn, để trên cơ sở đó các địa phương có chính sách bảo vệ hợp lý, tránh tình trạng xâm hại, phá hủy di tích.
Phó Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hòa Bình đã cảm ơn những đóng góp to lớn của các nhà khảo cổ học, các nhà nghiên cứu trong việc vén bức màn trường lũy ở Quảng Ngãi- Bình Định và chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhanh chóng hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận Trường lũy là di tích lịch sử cấp tỉnh, tiến tới lập hồ sơ đề nghị công nhận di tích cấp quốc gia và cao hơn. Phó Bí thư bày tỏ mong muốn có sự hợp tác, giúp đỡ lâu dài của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Khảo cổ học Việt Nam trong việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa này. Về phía địa phương sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền rộng rãi để nhân dân hiểu và tham gia cùng Nhà nước bảo vệ công trình này.

One Response

  1. TrungKien
    Posted on 22/04/2010

Give a Comment