“Vì đàn em thân yêu” lần II: thi tuyển, họp quân và đêm trực ga

Năm 2014, Tiếp sức mùa thi “Vì đàn em thân yêu” của sinh viên Quảng Ngãi ở Sài Gòn bước sang lần thứ hai. Lần này muốn làm tình nguyện viên phải qua vòng sơ tuyển, có bài trắc nghiệm, có phỏng vấn, có nội quy viết thành văn bản. Bài này kể phần hậu trường ấy: từ tờ thông báo tuyển người giữa tháng 5 đến đêm thứ tư trực ở ga Sài Gòn cuối tháng 6.

Muốn làm tình nguyện viên, phải làm bài thi

Ngày 15/5/2014, ban tổ chức đăng thông báo tuyển 100 sinh viên tình nguyện, chương trình chạy từ 19/6 đến 15/7. Ca trực chia sáng, chiều, “Sáng: Từ 7g00 đến 12g00.”, chiều từ 12 giờ đến 17 giờ, ngày cao điểm thì thêm ca tối. Chủ trương được ghi thành ba vế: “tận tâm với công việc, tận tình với thí sinh và phụ huynh, chuyên nghiệp giải quyết các tình huống”. Phương châm năm chữ: “An toàn – Tiết kiệm – Thiết thực – Nghiêm túc – Hiệu quả.”

Đăng ký xong chưa phải là được nhận. Sáng 1/6, các bạn vào vòng sơ tuyển, theo dự kiến ở Trung tâm Thể dục thể thao quận Bình Thạnh, gồm hai phần. Phần đầu là “Bài trắc nghiệm kiến thức về chương trình TSMT, các thông tin tuyển sinh 2014, thông tin đường đi, các tuyến xe buýt.” Phần sau là “Phỏng vấn trực tiếp các kỹ năng cần thiết.” Bài ảnh hôm ấy kể buổi phỏng vấn “diễn ra trong không khí cởi mở, thoải mái và thân thiện giữa Ban Tổ chức và các ứng viên tham gia.” Từ hơn 150 phiếu, ban tổ chức chọn 120 tình nguyện viên và hơn 20 cộng tác viên.

Nội quy dài, mà đọc kỹ thì thấy cả một mùa thi trong đó. Trước ngày tiếp sức, tình nguyện viên về trường cấp ba ở quê mình báo tin cho các em lớp 12, đi tìm nhà trọ miễn phí hay giá rẻ gần điểm thi, tìm quán ăn bình dân sạch sẽ, và “Có thể được thì các bạn cho các em ở phòng trọ của mình.” Trong ngày tiếp sức, đội xe ôm đón thí sinh rồi giao cho đội trưởng cụm, đội trưởng chia em cho từng người. Có những dòng cấm rất rõ: “Tuyệt đối không bỏ vị trí khi làm nhiệm vụ”, “Không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích trong quá trình làm nhiệm vụ.” Đồ phát cho thí sinh gồm cẩm nang, bản đồ thành phố, bản đồ xe buýt. Áo mặc thì “Mặc đồng phục TSMT, Mùa hè xanh hoặc áo Đoàn”.

Vì sao phải đông người như thế

Cùng ngày 15/5, Hội đồng hương sinh viên Quảng Ngãi tại TP.HCM gửi thư ngỏ, mở bằng một bức tranh quen: “Những bỡ ngỡ trước Sài Gòn hoa lệ”, rồi đưa ra con số. Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ngãi mà thư dẫn, năm 2013 tỉnh có 28.699 thí sinh dự thi đại học và 10.373 thí sinh dự thi cao đẳng; khoảng 25% thí sinh đại học, tức chừng 7.175 em, và một nửa thí sinh cao đẳng, chừng 5.186 em, thi ở cụm TP.HCM. Một thông báo khác của chương trình, đăng ngày 16/6, dẫn số theo cách đếm khác: 38.699 lượt nộp hồ sơ vào 170 trường, 29.960 lượt dự thi. Hai bài cùng một tỷ lệ 25% và 50%. Đằng nào thì cũng là mấy nghìn đứa nhỏ Quảng Ngãi vào Sài Gòn mỗi mùa thi.

Thư ngỏ kể lại mùa đầu, và có một chi tiết đáng nhớ: “Sau mỗi đợt thi các TNV đều tiến hành luân chuyển phụ huynh và thí sinh đến điểm thi của đợt thi kế tiếp.” Nghĩa là thí sinh thi khối A ở quận này, khối B ở quận kia, thì tình nguyện viên dọn chỗ ở cho em theo. Thư cũng nói cái lợi theo kiểu người lo cho bà con nghèo: giúp tiết kiệm “hàng trăm triệu đồng tiền đi lại và ăn uống”, và “hạn chế được các tiêu cực có thể xảy ra”. Thư hứa mọi khoản đóng góp sẽ được công khai trên website của diễn đàn.

Giữa tháng 6, chương trình mở hai đường dây riêng: một đường nhận chỗ trọ, bữa ăn bà con muốn góp, một đường nhận thông tin thí sinh cần giúp. Ban tổ chức báo đã có cô chú đồng hương nhận cho ở, chở đi thi và lo ăn miễn phí. Thí sinh gọi tới thì chuẩn bị sẵn mấy điều: học trường cấp ba nào, thi trường nào khối nào, vào thành phố ngày nào, đi với ai, và “nêu cụ thể xe hay tàu, tên gì, mấy giờ xuất bến”. Có giờ xe, giờ tàu thì người trực mới biết đứng ở đâu mà đón.

Họp quân, ra quân, mười một cụm

Sáng 15/6, hơn 80 tình nguyện viên và cộng tác viên họp mặt ở sân vận động Trung tâm Thể dục thể thao quận Bình Thạnh. Ban tổ chức phổ biến việc, rồi chơi trò chơi và tập múa, nhảy tập thể cho ngày ra quân. Ai còn thắc mắc thì gửi cụm trưởng. Hôm sau, danh sách tình nguyện viên chính thức lên diễn đàn, chia theo cụm, mỗi cụm có một nhóm trưởng. Người đăng chỉ ghi một dòng bên dưới: “Danh sách những trái tim nhiệt huyết !” Ban biên tập không đăng danh sách ấy vì có họ tên, ngày sinh, số điện thoại.

Đội hình năm ấy chia mười một cụm theo nơi các em thi:

Lễ ra quân diễn ra sáng Chủ nhật 22/6, từ 7 giờ 30 đến 9 giờ, cũng ở sân Bình Thạnh, có tỉnh Đoàn Quảng Ngãi, Hội đồng hương Quảng Ngãi tại TP.HCM và nhà tài trợ. Thư mời khép bằng lời hứa “Đem sức trẻ công hiến, góp phần xây dựng quê nhà thân yêu!” Đến ngày 2/7, một ngày trước đợt thi đầu, ban truyền thông báo gần 150 tình nguyện viên thay phiên trực ở bến xe Miền Đông, ga Sài Gòn, trạm 621 Thủ Đức và ở từng quận; hơn 100 thí sinh, phụ huynh đã được sắp xếp chỗ trọ miễn phí hoặc giá rẻ, và còn nhận thêm. Cũng bài ấy ghi cả thành phố mùa đó có gần 6 nghìn tình nguyện viên tiếp sức.

Đêm thứ tư ở ga Sài Gòn

Ngày 28/6, Binh Dốc Chùa, một bạn ban truyền thông, viết một lá thư dài lên diễn đàn, đặt tên “Đôi Lời Đọng Lại !!!”. Thư mở bằng câu ca dao người Việt nào cũng thuộc:

Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Anh kể mỗi mùa thi hội lại tất bật, “Từ việc gửi thư ngỏ về tận quê cho các em, chuẩn bị chỗ ở, họp bàn tổ chức…vv…”. Anh không phải người mới: “Mình cũng là một sinh viên, cũng được biết qua nhiều chương trình tiếp sức mùa thi cùng anh em sinh viên, từ đưa đón, ăn ở, sinh hoạt và tâm sự với các em sĩ tử.” Rồi anh kể chuyện vừa xảy ra: “Đêm qua ngày 27/6 rạng sang ngày 28/6/2014 là đêm thứ tư chúng tôi túc trực tại nhà Ga Sài Gòn”. Ở ga không chỉ có đội Quảng Ngãi mà còn đội hội đồng hương Thanh Hóa và đội của Thành Đoàn.

Đội Quảng Ngãi chọn cách làm quen trước. Anh viết: “Với lòng nhiệt huyết và đoàn kết của tuổi trẻ chúng tôi đã chủ động giao lưu với các bạn Tình nguyện viên HĐH Thanh Hóa và Thành Đoàn Tp. Hồ Chí Minh nhằm gắn kết nhau lại.” Ảnh kèm thư nay đã mất, chỉ còn dòng chú thích: các đội giao lưu và gắn kết nhau qua trò chơi. Anh mượn một câu của Helen Keller để nói điều mình muốn: “Một mình, ta làm được rất ít; cùng nhau, ta làm được rất nhiều.” Thư kết bằng lời nhắc tất cả mọi người, dù ở đội nào: “chúng Tôi làm tình nguyện là để đóng góp công sức VÌ ĐÀN EM THÂN YÊU.”

Ba đêm sau, cũng ở ga ấy, một bạn cụm 4 – 5 lần đầu trực đêm, ngủ gật trên ghế chờ, nghe còi tàu lúc 3 giờ sáng. Trang nhật ký của bạn ở bài Một đêm đáng nhớ ở Ga Sài Gòn.

Đọc tiếp

Những ngày đi tìm chỗ trọ của cụm 4 – 5 ở Nhật ký tình nguyện cụm 4 & 5. Cảm xúc của một người ban tổ chức năm trước khi trở lại lễ ra quân năm nay, ở bài Tự hào hai tiếng Quảng Ngãi. Toàn bộ các mùa tiếp sức từ 2010 đến 2014 có ở bài Tiếp sức mùa thi: những mùa hè đưa đàn em đi thi.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi, chuyên mục Tiếp sức mùa thi 2014 “Vì đàn em thân yêu” lần II: thông báo tuyển tình nguyện viên và thư ngỏ (15/5/2014), bài ảnh phỏng vấn tình nguyện viên (7/6), thông báo hỗ trợ nhà trọ và tiếp nhận thông tin thí sinh (16/6), danh sách tình nguyện viên và bài họp mặt (16/6), thư mời lễ ra quân (19/6), thư “Đôi Lời Đọng Lại” của thành viên Binh Dốc Chùa (28/6), bài ảnh lễ ra quân (29/6), tin tiếp sức ở bến xe Miền Đông (3/7). Câu trong ngoặc kép giữ nguyên chữ gốc, kể cả lỗi gõ. Số thí sinh lấy theo các bài của chương trình, hai bài dẫn theo hai cách đếm khác nhau. Ảnh gốc đã mất nên dùng ảnh minh họa. Ban biên tập không đăng danh sách tình nguyện viên; lược họ tên thật, số điện thoại, số tài khoản, và mấy câu trách cứ một đơn vị bạn trong thư ngày 28/6. Chương trình đã kết thúc; trang không nhận quyên góp. Địa danh theo tên gọi thời đó.