Xuân Quê Hương của câu lạc bộ Tình nguyện xanh VR4U

Cuối năm 2010, trên diễn đàn Người Quảng Ngãi có hai chương trình Tết mang cùng một tên Xuân Quê Hương. Một của sinh viên Quảng Ngãi ở Sài Gòn, về xã Bình Chương. Một của câu lạc bộ Tình nguyện xanh VR4U, nhóm sinh viên, thanh niên tình nguyện ở thành phố Quảng Ngãi. Bài này kể chuyện cái tên trùng ấy, kế hoạch Tết Tân Mão 2011 của VR4U, và ngày đạp xe về xã Tịnh Khê trước Tết Nhâm Thìn 2012.

Một cái tên, hai chương trình

Năm 2010 là năm đầu tiên nhóm Tình nguyện xanh VR4U đi vào hoạt động. Để đánh dấu một năm ấy, nhóm làm chiến dịch “Xuân quê hương” năm 2011 và đăng bản kế hoạch dự thảo lên diễn đàn ngày 22/12/2010. Chỉ một giờ sau, admin TrungKien vào nhắc: tên Xuân Quê Hương vốn là chương trình của Hội sinh viên Quảng Ngãi, đã làm một lần và năm nay làm tiếp; VR4U lấy cùng tên thì “xem ra có sự trùng hợp rồi”. Anh khuyên nhóm chọn tên khác để còn hoạt động định kỳ hằng năm, tránh nhầm lẫn. tunghiaboy đề nghị: “Chúng ta có thể thay đổi tên cho phù hợp hoặc thống nhất tổ chức chung thành 1.”

buitaluong, trưởng ban tổ chức bên VR4U, trả lời bằng mấy dòng gõ không dấu: “vo tinh moi xay ra su trung hop thoi”. Kế hoạch đã duyệt và gửi đi rồi, không đổi tên được, nếu thống nhất làm chung thì tốt, chỉ sợ vướng thời gian. Anh chốt một câu: “Chung lai thi 2 ben cung deu mong giup do nguoi dan Quang Ngai que ta thoi.” Hai ngày sau gacongnghiep đưa ra cách gỡ: hai bên khó gộp vì không còn thời gian bàn, “Nếu đã như vậy thì ta nên làm riêng đi.” Chương trình của Hội sinh viên làm khoảng 24 đến 27 tháng Chạp, sau các hoạt động của VR4U, nên không đụng nhau. Thế là mùa Tết ấy Quảng Ngãi có hai Xuân Quê Hương.

Tết Tân Mão 2011: Trà Bồng, Sông Vệ và những nghĩa trang

Kế hoạch của VR4U có ba hoạt động, cho 60 chiến sĩ của nhóm. “Uống nước nhớ nguồn”: quét dọn, thắp hương ở nghĩa trang liệt sĩ Núi Bút chiều 2/1/2011, sau lễ ra quân của Thành đoàn, và ở nghĩa trang liệt sĩ huyện Tư Nghĩa ngày 23/1. “Xuân về trên bản làng Kor”: ngày 8 và 9/1 lên trường tiểu học Trà Hiệp, huyện Trà Bồng, sửa lại ký túc xá, thay mái tôn, quét vôi, sắm lại vật dụng nhà ăn cho các em. “Góp nắng gửi xuân”: chiều 23/1 thăm và tặng quà các hộ khó khăn sống quanh cầu Sông Vệ, rồi ra quân bóc quảng cáo rao vặt, dọn vệ sinh mấy trục đường chính.

Lá thư ngỏ nhóm đăng cùng ngày tả hai nơi ấy bằng những chi tiết khó quên. Ở Trà Hiệp, “biết bao em bé hàng ngày vẫn đầu trần – chân đất để kiếm sống”, đến trường không có cái nón, đôi dép lành, không quyển vở, có khi đến viên phấn cũng không. Nhà ăn của trường hư hỏng nặng, có thể đổ sập bất cứ lúc nào. Ở chân cầu Sông Vệ, có người không nhà phải vào ở trong nhà vệ sinh chung của chợ, “có nhà chỉ che tạm vài tấm gỗ và để một chiếc gường cũng đã thành nhà”.

Trong kho lưu, Ban biên tập chưa thấy bài ảnh nào kể lại mùa Tết 2011 của VR4U. Chỉ biết đến năm sau, nhóm viết rằng mình đang “Tiếp nối thành công của chương trình năm 2011”. Trước đó vài ngày, sáng 26/12/2010, VR4U còn cùng Hội sinh viên trường Đại học Phạm Văn Đồng tổ chức trò chơi lớn ở núi Thiên Ấn, chủ đề “Quân đội nhân dân Việt Nam – Một chặng đường lịch sử”, tập trung từ 6 giờ sáng ở quảng trường thành phố. Một trò của buổi ấy còn được nhắc lại ở chuyến đi năm sau.

Tết Nhâm Thìn 2012: đạp xe về Tịnh Khê thăm mẹ

Năm 2012, VR4U làm Xuân Quê Hương như một hoạt động thường niên. Người được thăm năm ấy là hai Mẹ Việt Nam Anh hùng ở xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh. Ngày 18/1/2012, ít hôm trước Tết, nhóm đăng bài ảnh dài kể lại một ngày ấy. Ảnh đã mất, chỉ còn chú thích, và chú thích kể khá đủ.

“6h sáng, mọi người đã có mặt đầy đủ tại điểm tập kết.” Rồi “Điểm danh toàn đội nào!” Đoàn lên đường bằng xe đạp, có xe máy chở đồ đi kèm, đường dài khoảng 15 km, “đội hình vẫn như cũ, xe đạp làm hàng bên trong, xe máy chở các vật dụng cần thiết đi bên ngoài”. Qua cầu Trà Khúc, vào đất Sơn Tịnh, nghỉ chân ở khu tưởng niệm Sơn Mỹ chừng mười phút. Ở đó cả đội đứng xếp hình: “Toàn đội xếp thành hình chữ V, chữ cái đầu tiên trong tên viết tắt của CLB.”

Mẹ thứ nhất đã 89 tuổi, sống trong căn nhà tình thương xây đã lâu, nay xuống cấp. Mắt mẹ không còn thấy, đau yếu nằm một chỗ đã lâu, mọi việc trong nhà đều do người con dâu lo. Nhà mẹ thứ hai xa và khó đi, đường chính hư nhiều. Một thành viên nhà ở vùng ấy, được gọi vui là “thổ địa dẫn đường cho cả đoàn”, đưa mọi người đi đường vòng. Trước nhà mẹ, một bạn trồng cây mai bên hàng rào, mấy bạn khác dọn sân, dọn vườn. Mẹ cũng không còn nhìn thấy, sống trong căn nhà tình thương xã tặng, có hai người cháu chăm. Người viết kể mẹ vẫn tự làm lấy việc thường ngày, bám theo tường nhà mà lần xuống bếp. Mẹ kể chuyện thời chiến tranh, “tay mẹ run run khi cầm quà chúng tôi trao tặng”, và mẹ khóc khi kể về cuộc thảm sát ở Sơn Mỹ.

Trưa, cả đoàn ra biển Mỹ Khê nghỉ và chơi trò chơi tập thể: cướp cờ, kéo co tay, tam sao thất bản. Trò thứ ba không có ảnh, vì “Rất tiếc lúc đó máy hết pin nên không có hình ảnh.” Có tấm chú thích “Ấn tượng với bộ 3 quần đùi”, tấm sau “Thêm 1 tên muốn gia nhập hội quần đùi”. Trước khi rời biển, ban tổ chức bày thêm trò ngồi cho nổ bong bóng, và ghi chú rằng “cái trò này đã được xài từ lần tổ chức trò chơi lớn 2010, lần này cho các thành viên mới nếm mùi”.

Chiều, đoàn quay lại khu di tích Sơn Mỹ để tham quan, nhiều bạn hào hứng với quyết định này. Người viết kể: “Cũng như tôi, đi thăm nơi này đã 3 lần, nhưng lần nào cảm xúc vẫn ùa về một cách mãnh liệt”. Các bạn đứng trước tấm bia ghi tên 504 nạn nhân, đi qua các gian trưng bày, thắp hương cho những người dân đã mất ở đây. Bài khép lại bằng một câu: “Chúng ta là tình nguyện xanh”. Hai hôm sau, mr.haids, một người của Xuân Quê Hương bên Hội sinh viên, vào viết: “Làm mình nhớ thời gian này năm ngoái…2011”.

Đọc tiếp

Xuân Quê Hương của Hội sinh viên Quảng Ngãi cùng mùa Tết 2011 được kể ở bài Xuân Quê Hương lần II ở xã Bình Chương. Người Cor ở Trà Bồng, nơi VR4U gọi là “bản làng Kor”, có bài Người Cor ở Trà Bồng. Mùa hè trước đó, nhóm có chiến dịch ở Trà Bồng, kể trong bài Trà Bồng trong tim tôi. Trò chơi lớn ở núi Thiên Ấn cũng được nhắc trong bài Những buổi offline của diễn đàn. Tất cả các lần Xuân Quê Hương ở bài Xuân Quê Hương: sinh viên Quảng Ngãi về quê làm tình nguyện Tết.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi: kế hoạch và thư ngỏ chiến dịch Xuân Quê Hương 2011 của câu lạc bộ Tình nguyện xanh VR4U (12/2010), thông báo trò chơi lớn ngày 26/12/2010, bài ảnh và video Xuân Quê Hương 2012 (1/2012), cùng các trả lời. Câu trong ngoặc kép giữ nguyên chữ gốc, kể cả lỗi gõ. Địa danh theo tên gọi thời đó. Ảnh gốc đã mất nên dùng ảnh minh họa. Ban biên tập không ghi tên hai Mẹ Việt Nam Anh hùng và các thành viên, không đăng danh sách ban tổ chức, số điện thoại, email.