Thắp lửa Trung thu 2010: blogger Quảng Ngãi lên Trũng Kè

Mùa hè năm 2010, mấy blogger Quảng Ngãi trên mạng Yahoo 360 plus rủ nhau làm một việc: tổ chức đêm Trung thu cho trẻ em người Hrê ở hai thôn Trũng Kè 1 và Trũng Kè 2, xã Hành Tín Tây, huyện Nghĩa Hành. Bài kể chuyến đi tiền trạm được đăng lên diễn đàn Người Quảng Ngãi ngày 13/7/2010, và diễn đàn nhận lời đồng hành. Bài này kể lại chuyến tiền trạm ấy, kế hoạch đêm hội và lời hứa của những người trẻ năm đó.

Một bài blog mở đầu bằng Trung thu tuổi thơ

Người viết thú thật ngay câu đầu: định viết một bài thật cảm động để kéo “nhà tài trợ”, rồi lại thôi, vì cộng đồng blogger là nơi chia sẻ bằng tấm lòng. Thế là bài bắt đầu như một trang nhật ký. “Các bạn có nhớ những mùa Trung thu của tuổi thơ mình trải qua như thế nào không?” Rồi người viết tự trả lời, bằng một đoạn mà ai lớn lên ở xóm quê cũng nhận ra mình trong đó:

Tôi thì còn nhớ rất rõ những ngày thơ dại của mình, Trung thu là cả một ngày hội lớn đối với đám nhóc lóc chóc trong xóm. Xóm – trước Trung thu cả tháng, đã nghe tiếng trống lân vang dậy, những nhịp điệu mang âm hưởng thúc giục, khiến đám trẻ con ngày một háo hức hơn, tiếng trống mang hình dáng của chị hằng xinh đẹp dịu dàng, con kì lân cổ quái nhưng hiền lành, ông địa bụng phệ vui tính, và vô số đèn ông sao rực rỡ trong đêm trăng phá cỗ. Tôi đã từng đi theo một đám múa lân của các anh chị lớn, chặng đường dài khiến đôi chân mệt rã nhưng cảm giác vui vẻ luôn chiếm hữu khi mỗi lần điệu nhảy của lân được bắt đầu như một lời chúc phúc gửi đến các gia đình.

Lớn lên ở thành phố, người viết thấy Trung thu đổi khác: lồng đèn chạy pin phát nhạc, bánh trung thu cả trăm ngàn đồng. Có lúc đã chán nản tự hỏi: “Giờ còn có cô bé cậu bé nào háo hức chờ đến trung thu?” Câu hỏi ấy chỉ được trả lời khi nhóm đi tiền trạm vào Trũng Kè.

Chuyến tiền trạm vào hai thôn tái định cư

Bốn blogger nhận việc đi trước, có một cán bộ xã dẫn đường. Họ đi hơn 20 cây số mới vào tới thôn. Hai thôn Trũng Kè có 150 hộ, tất cả là người Hrê, chuyển từ vùng núi sạt lở về hai khu tái định cư được vài năm. Mỗi nhà làm năm bảy sào lúa, phần nhiều nhờ nước trời nên năng suất thấp, mà nhà nào cũng bốn đến sáu đứa con. Gần 300 em đang tuổi đi học. Cán bộ xã kể một con số làm cả nhóm lặng đi: “Từ ngày giải phóng đến nay 2 thôn này chỉ mới có 3 người tốt nghiệp cấp 3”. Ở Trũng Kè 2 lúc ấy có 5 em học cấp ba, ngày nào cũng đi hơn 10 cây số mới tới trường.

Hôm ấy là Chủ nhật, nhóm mong gặp được các em. Trưởng thôn bảo: “chúng nó đi làm hết rồi cô chú ạ!” Đứa nhỏ lên rẫy phụ cha mẹ, đứa lớn đi làm thuê. Tình cờ nhóm ghé được một nhà có cô con gái đang học lớp 11. Cửa nhà là tấm phên tre lỏng lẻo, trong nhà không có gì đáng giá ngoài chiếc xe đạp đi học cũng chẳng còn lành lặn. Cô bé đang phụ mẹ phơi lúa, được hỏi về tương lai thì bẽn lẽn cười, nói muốn thi sư phạm để sau này về dạy chữ cho người trong thôn, “vì thôn con nhiều người còn chưa biết chữ, mà không có cái chữ thì cực lắm cô chú ơi!”. Ước mơ gần nhất của em chỉ là “có được 1 chiếc xe đạp tốt để đi học”.

Hai thôn không có chỗ nào cho trẻ con vui chơi, ngoài cái sân nhà và con đường bê tông trong thôn. Hỏi tới Trung thu, một người mẹ tặc lưỡi: “Ở đây người lớn thì lo làm quanh năm suốt tháng để nuôi đủ miệng ăn trong gia đình”. Năm nào cũng vậy, mỗi nhà góp một ít, xã hỗ trợ thêm ba đến năm nghìn đồng một cháu, đủ mua ít bánh kẹo. Ở cuối thôn, một em bé níu nhóm lại hỏi: “Trung thu có lồng đèn ông sao phải không ạ? Trung thu con mong có một cái thật đẹp nhưng chưa có năm nào có cả”. Người viết kể câu ấy làm cả nhóm dừng chân, và họ thầm hứa sẽ mang tới cho các em một đêm hội đủ màu sắc.

Kế hoạch đêm hội: đèn lồng tự làm và xe đạp cũ sửa lại

Bài blog còn có cả bản tiếng Anh, để bạn bè ở xa đọc được. Đêm hội đặt vào thứ Bảy 18/9/2010, nhằm 11 tháng Tám âm lịch. Mỗi blogger Quảng Ngãi góp một phần quà tối thiểu ba mươi nghìn đồng. Ban tổ chức xin quần áo cũ, sách, truyện thiếu nhi, văn phòng phẩm, sách giáo khoa, cả xe đạp cũ đã sửa lại. Họ hẹn nhau những buổi “offmini” để cùng sửa xe, xếp quần áo, và tự tay làm 100 chiếc đèn lồng cho các em. Mỗi tuần sẽ có bản tin công khai số tiền, số quà nhận được, đăng trên blog của ba trưởng tiểu ban.

Ngày 22/7, thông báo thứ hai lên diễn đàn. Chương trình đã được bạn bè trong nước và ngoài nước ủng hộ, trên tinh thần “BẦU ƠI THƯƠNG LẤY BÍ CÙNG”. Lịch đã rõ: 9 giờ sáng 18/9 xuất phát từ thành phố Quảng Ngãi đi Trũng Kè, 15 giờ 30 khai mạc, sáng 19/9 về lại. Ai ở qua đêm sẽ được dự “đốt lửa và múa Túc Chinh của đồng bào H’re”, mỗi người tự túc tiền ăn một trăm nghìn. Danh sách đăng ký mở ra với mười lăm cái tên blog, từ trưởng ban, phó ban đến những nick như Cà phê muối, Bạc Bẽo, Thần Men, xì trum mama, và dòng cuối để trống: “tiếp tục nào các bạn ơi!” Người trưởng ban vào nhắn thêm một câu: “Nhờ Ban Quản trị Diễn đàn Người Quảng Ngãi làm đầu mối thu gom và vận chuyển Kiên nhé!”

Diễn đàn đồng hành từ Sài Gòn

Admin TrungKien trả lời chỉ mười bốn phút sau bài đầu tiên: “Sinh viên Quảng Ngãi nói riêng và Diễn đàn NguoiQuangNgai nói chung sẽ đồng hành cùng các bạn.” Rồi anh viết tiếp một dòng đúng giọng những năm ấy: “Tuổi trẻ Quảng Ngãi ơi…………Chúng ta lại cùng nhau lên đường”. Hôm sau anh nói thật: thời điểm đó sinh viên trong Sài Gòn đều đã vào học, không về trực tiếp được, nhưng sẽ ủng hộ bằng mọi cách có thể. Noicuoichantroi viết: “tất cả vì một tương lai mới.” Đầu tháng 9, Rio gửi lời: “Mặc dù chúng mình không thể góp sức nhưng chúng mình sẽ luôn luôn ở bên các bạn”.

Đêm hội 18/9/2010 có diễn ra như dự định không, đèn lồng đã tới tay các em chưa, Ban biên tập chưa tìm thấy bài kể lại trong kho lưu của diễn đàn. Chỉ biết rằng cùng mùa Trung thu ấy, các nhóm sinh viên và diễn đàn bạn cũng làm nhiều đêm rằm cho trẻ em khó khăn, kể ở bài Những mùa Trung thu thiện nguyện của người Quảng. Một tháng trước đó, ở Sơn Tịnh có Đêm hội Trăng rằm. Người Hrê và miền núi phía tây tỉnh có bài Ba Tơ, vùng đất của người Hrê. Toàn bộ các chuyến thiện nguyện ở bài Thiện nguyện trên diễn đàn Người Quảng Ngãi.

Ai từng có mặt ở Trũng Kè đêm ấy, hay còn giữ ảnh những chiếc đèn lồng tự làm, xin gửi về Ban biên tập để bài được kể tiếp.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi tháng 7/2010: bài blog “Thắp lửa trung thu 2010” của một blogger trong nhóm đi tiền trạm và thông báo đêm hội của cộng đồng Blogger Quảng Ngãi, cùng các trả lời. Câu trong ngoặc kép và đoạn trích giữ nguyên chữ gốc. Địa danh theo tên gọi thời đó. Ảnh gốc đã mất nên dùng ảnh minh họa. Ban biên tập không ghi tên cán bộ xã, trưởng thôn, các em nhỏ và người trong nhóm; lược số tài khoản, số điện thoại, địa chỉ và lời kêu gọi chuyển tiền của bài gốc.