Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Quảng Ngãi (QAAC) 2010–2013

Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Quảng Ngãi, viết tắt QAAC, ra đời từ diễn đàn Người Quảng Ngãi năm 2010. Đó là một nhóm sinh viên, học sinh và người đi làm, ở quê và ở Sài Gòn, cùng mê ngắm sao. Bài này đi lại chặng đường của câu lạc bộ từ 2010 đến 2013, theo thứ tự thời gian. Những chuyện còn nhiều lời kể được Ban biên tập viết thành bài riêng, liệt kê ở cuối.

Một lời rủ và một giấc mơ mười năm

Chiều 19/6/2010, Omega_love, một chàng trai Tư Nghĩa đang đi làm ở quê, mở topic hỏi vì sao Quảng Ngãi chưa có câu lạc bộ thiên văn. Hai ngày đầu không ai trả lời. Rồi sinh viên Quảng ở Sài Gòn tìm vào, có người đã sinh hoạt ở Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư TP.HCM (HAAC) mấy năm. Cái tên QAAC được chọn sau một bảng đọc lái vui, “QAAC = quán ăn ăn chơi 8-> Quảng Ngãi Astronomical amatuer club”. Chuyện ấy ở bài Lời rủ lập CLB thiên văn Quảng Ngãi.

Với người khởi xướng, đó là một giấc mơ có từ thời đi học. Hồi nhỏ anh lội sông Trà đi học, đêm nằm nhìn sao không biết hỏi ai. Sau này anh viết lại thành bài Ước mơ 10 năm, câu kết là “Ước mơ 10 của tôi đã thành sự thật.”

Năm 2010: ra mắt, sao băng, tên lửa nước

Chiều 2/8/2010, mấy bạn trẻ gặp nhau ở bãi cỏ công viên Ba Tơ, giữa hai cầu Trà Khúc. Bài ảnh hôm ấy ghi: “Thành viên ban đầu có 8 người cùng góp tay nhau thành lập nên QAAC”. Có người xem ảnh chê ít người. Tám ngày sau, bản báo cáo thành lập lên diễn đàn, có ban chủ nhiệm tạm thời ba người, một ở Quảng Ngãi, hai ở Sài Gòn. Admin TrungKien vào mừng: “Hoan hô, cuối cùng thì Quảng Ngãi chúng ta cũng chính thức có một sân chơi cho dân Thiên Văn”. Xem bài QAAC ra đời ở công viên Ba Tơ.

Mười ngày sau buổi ra mắt, câu lạc bộ có đêm hoạt động đầu tiên: bảy bạn trẻ ra bãi cát sông Trà Khúc đếm sao băng Perseids. Admin trong Sài Gòn bị mưa, thức gọi điện về quê tới gần 3 giờ sáng. Tháng 12, đêm mưa sao băng Geminids thì trời lạnh, ít người đăng ký, người lập câu lạc bộ ở nhà xem một mình. Hai đêm ấy ở bài Mưa sao băng năm 2010 bên sông Trà.

Tháng 9, giàn tên lửa nước ghép tầng đầu tiên của QAAC bắn thử ở công viên Ba Tơ, theo người làm thì “hôm qua có thể dạt tới hơn 100m đó”. Cũng tháng ấy, câu lạc bộ lo Tuần lễ Vũ trụ thế giới với cuộc thi viết và cuộc thi thả trứng chinh phục sao Hỏa. Không xin được sân, chương trình phải hủy, kèm một lời xin lỗi: “CLB chúng ta thành lập còn non trẻ,chưa có thể làm nên nhưng chương trình quy mô.” Đọc bài Tuần lễ Vũ trụ 2010 của QAAC và bài Tên lửa nước của QAAC.

Cuối năm 2010: vắng bóng, rồi áo mới và bữa off 27 Tết

Sau mùa thu sôi nổi, box thiên văn vắng dần. Ngày 24/11/2010, người lập câu lạc bộ viết: “Vắng bóng các thành viên tích cực như lúc đầu,phải chăng đó là cảm xúc nhất thời.” Thành viên bận học, bận thi, có bạn nói thật mình đến câu lạc bộ trước hết là để vui. Anh không trách, chỉ hỏi ban chủ nhiệm có điều gì cần sửa. Chuyện ấy và những bài kiến thức trong box ở bài Góc kiến thức của QAAC.

Rồi câu lạc bộ có cuộc họp trực tuyến giữa tháng 12, chốt làm áo và hẹn off Tết. Ngày 18/1/2011, “hiện tại áo của CLB đã làm xong.” Năm tháng bàn logo, màu áo, khẩu hiệu được kể ở bài Cái áo, cái logo và câu khẩu hiệu của QAAC. Ngày 30/1/2011, tức 27 Tết, QAAC off cuối năm, ngồi cà phê rồi bắn tên lửa nước. Phát cuối cùng đến lượt admin bấm nút thì giàn phóng tan tành, thành chuyện cười cả mấy năm sau.

Năm 2011: kính tự làm, núi Thiên Ấn, nguyệt thực

Tháng 3/2011, câu lạc bộ hoàn thành chiếc kính khúc xạ 60f900, thị kính là một cái kính lúp mua ở hiệu sách. Mùa hè năm ấy, người khởi xướng và thầy kieutrung, một giáo viên Vật lý, bắt tay làm kính phản xạ gương 150 mi-li-mét. Ống nhựa một mét tìm khắp Quảng Ngãi không ai bán, phải mua cả cây bốn mét. Gương hỏng một lần rồi mới chạy. Xem bài Chiếc kính thiên văn tự chế của QAAC.

Có kính, những đêm ngắm trời bớt chờ suông. Đêm 4/5/2011, bảy thành viên lên đỉnh núi Thiên Ấn chờ mây tan. Đêm 15 rạng sáng 16/6, câu lạc bộ chụp nguyệt thực qua chiếc 60f900 bằng một chiếc điện thoại, rồi tự trào: “cái dt có 5 chấm mà..nên anh em thông cảm chứ.” Cùng năm ấy, người lập câu lạc bộ ghi một cuốn nhật ký quan sát từng giờ. Tất cả ở bài Nhật ký ngắm trời của QAAC.

Tháng 4/2011, tên câu lạc bộ còn xuất hiện ở một sân chơi khác. Đoàn trường THPT số 1 Sơn Tịnh phát động cuộc thi sáng tạo Robot cho học sinh lớp 10 và 11, kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7/2011. Đơn vị hỗ trợ có Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM và Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Quảng Ngãi. Thành viên vào cổ vũ. diendangiam viết: “Phát động phong trào nghiên cứu khoa học quê nhà, tại sao thanh niên QN mình không làm nhỉ”. Omega_love đáp: “vạn sự khởi đầu nan,chúng ta không thử sức sao biết được thực lực như thế nào?” Trong kho lưu, Ban biên tập chưa thấy bài kể kết quả cuộc thi.

Cuối năm 2011 đến 2013: “WE ARE ONE”

Ngày 27/12/2011, câu lạc bộ mời offline cuối năm. Lời mời viết: “Cũng chính vì lý do đó mà hàng năm cứ mỗi dịp Tết đến Xuân về, CLB Thiên văn Nghiệp dư Quảng Ngãi tổ chức offline.” Buổi off hẹn 7 giờ 30 ngày 21/1/2012, tức 28 tháng Chạp, ở một quán cà phê đối diện Trường Đại học Phạm Văn Đồng. Câu lạc bộ sẽ trình làng chiếc kính phản xạ D150, sau một thời gian bị lỗi “cuối cùng chiếc kính đã hoạt động ngoài khả năng mong đợi”. Lời mời ký bằng một khẩu hiệu mới: “ASTRONOMY…………….WE ARE ONE”. Admin TrungKien vào hứa sẽ ra, vẫn còn nhớ chuyện giàn tên lửa năm trước. Một thành viên khác gửi lời: “chúc mọi người có một buổi họp mặt vui vẻ nhé!!!”

Năm 2012, câu lạc bộ ngắm nguyệt thực ở biển Mỹ Khê, xem sao Kim đi qua đĩa Mặt Trời, ngắm sao Thổ qua kính phản xạ. Ngày 2/8, câu lạc bộ mừng “Sinh nhật lần 2 CLB tại Quảng Trường”. Tháng 6/2013, một thành viên mới mang nick thuytrang.qaac nhìn lại hai năm: từ chỗ kính chỉ thấy được tấm biển quảng cáo dưới chân núi, nay đã xem được “vành đai SAO THỔ”. Sau đó, box thiên văn trên diễn đàn thưa dần như cả diễn đàn.

Những người giữ lửa

Đọc lại kho lưu, có thể kể những nick gắn với QAAC lâu nhất. Omega_love, sau đổi thành tieulula rồi khaclong3812, là người khởi xướng và gần như một mình giữ câu lạc bộ ở quê. GreenSnow ở Sài Gòn là cố vấn kỹ thuật, người dạy cả nhóm câu “Hãy lun nghĩ mình là gà và mọi người là gà :x”. lqCuong lo poster, áo, và tặng câu lạc bộ cuốn sách đầu tiên. toan_stt vẽ logo, Mystars tường thuật đêm sao băng lúc gần bốn giờ sáng. Thầy kieutrung góp kiến thức Vật lý và những câu đùa. congake1990 đứng trong Sài Gòn tính giá từng cái thị kính. tran thi ai làm thư ký tạm thời. Và admin TrungKien, người mở box, thức gọi điện về quê đêm sao băng.

Họ làm một câu lạc bộ không trụ sở, không người đỡ đầu, như chính người lập câu lạc bộ từng than: “còn tụi em chỉ là gom góp tứ phương về lập hội thui anh”. Nhưng trong ba năm ấy, ở Quảng Ngãi đã có người bắn tên lửa nước, tự mài kính, và rủ nhau nằm trên bãi cát sông Trà chờ sao băng.

Các bài trong loạt

• Lời rủ lập CLB thiên văn Quảng Ngãi và cái tên QAAC (6–7/2010)
• QAAC ra đời ở công viên Ba Tơ: buổi off ngày 2/8/2010 (8/2010)
• Mưa sao băng năm 2010: những đêm ngồi đếm sao bên sông Trà (8–12/2010)
• Tuần lễ Vũ trụ 2010 của QAAC: thi viết, thả trứng, lời xin lỗi (7–10/2010)
• Tên lửa nước của QAAC: từ chai nước ngọt đến giàn phóng ghép tầng (7/2010 – 1/2011)
• Cái áo, cái logo và câu khẩu hiệu của QAAC (8/2010 – 1/2011)
• Góc kiến thức QAAC: sao Hôm sao Mai và giấc mơ bay vào vũ trụ (2010)
• Kính thiên văn tự chế của QAAC: từ 60f900 đến phản xạ D150 (2010–2013)
• Nhật ký ngắm trời của QAAC: núi Thiên Ấn, nguyệt thực, Mỹ Khê (2011–2013)
• Ba bài dự thi Tuần lễ Vũ trụ 2010, đăng lại: Ước mơ 10 năm (Omega_love), Bài thi của GreenSnow, Đến với QAAC âu cũng là có cái duyên (tran thi ai)

Gửi về Ban biên tập

Ai từng đi một buổi off, một đêm ngắm sao của QAAC mà còn giữ ảnh, hoặc nhớ một chuyện chưa có trong loạt bài này, xin gửi về Ban biên tập. Những buổi gặp mặt khác của diễn đàn có ở bài Những buổi offline của diễn đàn Người Quảng Ngãi.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi 2010–2013, box Câu lạc bộ Thiên văn nghiệp dư Quảng Ngãi: lời rủ lập câu lạc bộ, bài ảnh ra mắt, báo cáo thành lập, thông báo hủy Tuần lễ Vũ trụ, thông báo cuộc thi sáng tạo Robot của THPT số 1 Sơn Tịnh, lời mời offline cuối năm 2011, loạt ảnh năm 2012, cùng các trả lời. Câu trong ngoặc kép giữ nguyên chữ gốc, kể cả lỗi gõ. Ảnh gốc đã mất nên dùng ảnh minh họa. Ban biên tập lược họ tên thật, danh sách thành viên, số tài khoản, số điện thoại, email và những lời trêu đùa riêng tư.