Về quê hay ở lại? Sinh viên Quảng Ngãi bàn chuyện tương lai

Học xong thì về quê hay ở lại thành phố? Câu hỏi ấy theo sinh viên Quảng Ngãi suốt mấy năm đại học, và năm 2010–2011 nó được đem lên diễn đàn Người Quảng Ngãi bàn khá thật lòng. Có người viết hẳn một bài luận, có người chỉ than một câu trước chuyến xe, có người đang ở tận Hàn Quốc gọi về. Bài này gom những tiếng nói ấy lại.

“Không về quê phục vụ” có phải không thương quê?

Tháng 4/2010, copcon_061010, sinh viên Học viện Hành chính, viết bài “Tấm lòng Người con Đất Quảng!”. Anh bắt đầu từ một suy nghĩ phổ biến: “Đa số các sinh viên, các học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường điều có ý nghĩ, ra trường, tương lai là phải về quê hương phục vụ.Đó là một ý nghĩ tốt, một ý nghĩ thật đáng trọng.” Rồi anh phản biện: “Không phải ở tại quê hương làm việc, cống hiến mới gọi là” người con có hiếu. Theo anh, cả thế giới đang hội nhập, người đi xa học được kiến thức, vốn liếng, rồi mang về góp cho quê bằng đầu tư, công trình phúc lợi, nhà tình nghĩa.

Để làm ví dụ, anh dẫn một bản tin về một gia đình người Bình Sơn sống ở Sài Gòn bỏ tiền xây cây cầu hơn trăm mét bắc qua sông Trà Bồng, nối hai xã bên sông, làm thêm bờ kè, chợ, phòng máy tính cho trường cấp hai. Anh kết bằng lời mong mọi người nhìn thực tế hơn, đừng coi người không về quê là người không yêu quê.

Bảy tháng sau, có người đọc lại bài, vào đồng tình: “hi vọng mỗi chúng ta dù ở đâu, làm gì, hay chung tay, làm gì đó…..thiết thực….xây dựng que hương QN giàu đẹp!” Người viết mừng vì bài cũ có người tìm đọc: “ôi! vui nào hơn !” Đúng mùa ấy, lũ lớn tràn về Bình Sơn và cả miền Trung. Tháng 12, anh vào lại topic viết thêm một dòng: “Miền Trung ơi! Quảng Ngãi ta đó, trăm mến ngàng thương,…chung tay xây dựng quê hương nào các bạn???” Nỗi nhớ quê mỗi mùa lũ ấy có trong bài Mưa miền Trung và nỗi nhớ.

Sài Gòn: tự do mà mệt

Tháng 9/2010, một thành viên sắp quay lại Sài Gòn sau gần hai tháng nghỉ hè ở quê viết vội mấy dòng: “Ngày mai, 2h chiều, sẽ xuất phát quay lại SG…” Bạn nhớ những quán cà phê quen, bến Bạch Đằng, và nói thật lòng: “2 năm chời sống ở đất SG cuối cùng cũng được như mình mong muốn”. Ba người vào trả lời, ba ý khác nhau. Một người ngược hẳn: “Mình chỉ mong cho học mau mau rùi về quê, có ng lại thik ở SG, híc”. QuangThanhQNG đứng về phía thành phố: “Mình thích ở SG hơn QN , cuộc sống tự lập thoải mái hơn nhiều”, lâu lâu về thăm quê mới thấy có ý nghĩa. Người thứ ba nói cái giá của tự do ấy: “Ăn ở Sg mệt quá.” Không nhà cửa thì suốt ngày lo tiền nhà, tiền ăn.

Còn có những người đã ra trường, đã đi làm, mà vẫn mang Sài Gòn và quê trong cùng một nỗi nhớ. Tháng 5/2010, diễn đàn đăng một truyện ngắn tên Mưa mùa hạ, kể một cô gái xứ Quảng năm nhất vào Sài Gòn, đi dạy gia sư, quen một người bạn qua mạng. Năm năm sau, cô nhận tin nhắn của người ấy khi anh sắp cưới vợ. Truyện chưa rõ tác giả nên Ban biên tập chỉ kể lại, giữ một câu rất Quảng: những cơn mưa bất chợt “làm cho những người xa quê như tôi nhìn ra ngoài trời mưa mà nhớ quê da diết”. Một thành viên đọc xong khuyên: “Buồn làm gì chuyện yêu đương dĩ vãng, cho trôi qua ngày tháng”.

Học tiếp hay làm lại từ đầu?

Có những phân vân còn sớm hơn chuyện ở hay về. Tháng 2/2011, năm ngày trước khi vào lại thành phố, một sinh viên năm nhất kinh tế viết: mình thích học y, dược, nhưng đã lỡ hẹn một năm. Gặp lại bạn cũ học y, khát vọng cũ lại dấy lên. Bạn hỏi mọi người: “Hiện mình đang học năm nhất dh kinh tế hcm. Tiếp tục hay bắt đầu lại ước mơ từ nhỏ. Dù biết rất khó, đến mức như k thể.” Topic không có trả lời nào. Đọc lại bây giờ, người từng ngồi ghế giảng đường chắc ai cũng nhận ra mình trong mấy dòng ấy.

Tháng 8/2011, một bài tản văn ngắn tên Bình yên nhỏ, bình yên đủ được đăng lên, kể về những niềm vui rất nhỏ của sinh viên năm đầu: buổi sáng Chủ nhật dậy sớm, một tin nhắn hỏi thăm những tối nhớ nhà, chuyến xe chiều thứ Sáu về nhà kịp chạy ùa vào gọi bố mẹ. Bài ký tên một tác giả, Ban biên tập chưa rõ là thành viên viết hay sưu tầm nên chỉ kể lại ý và giữ câu kết: “Hiểu rằng mình đang bình yên nhỏ. Biết rằng mình đang bình yên đủ!” Một thành viên đáp bằng lời chúc đầu tuần: “mọi chuỵện đều suôn mượt.”

Đi xa hơn nữa

Không phải ai cũng chọn giữa Sài Gòn và Quảng Ngãi. Tháng 10/2010, một thành viên đang làm việc ở Hàn Quốc đăng một bài báo về chương trình đưa lao động sang Hàn, kèm lời của chính mình gửi đồng hương. Anh viết người Quảng mình bên ấy đã đông: “người QN mình bên đất này đã trên 200 người”, và mong được gặp gỡ con em Quảng Ngãi bên đó. Bài báo anh dẫn cũng nói rõ cái khó: công việc ở các xưởng vừa và nhỏ nặng nhọc, người không biết tiếng dễ lúng túng. Ban biên tập kể lại như một tiếng nói của người Quảng xa quê năm ấy, không phải lời khuyên đi hay ở.

Ở hay về, mỗi người một lựa chọn. Điều chung của những tiếng nói trên là ai cũng còn nghĩ về quê. Cùng một nỗi niềm ấy, xin đọc thêm bài Tự hào hai tiếng Quảng Ngãi. Cả loạt bài về đời sinh viên Quảng ở trang Sinh viên Quảng Ngãi xa quê.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi 2010–2011: bài “Tấm lòng Người con Đất Quảng!” của thành viên copcon_061010, topic “Sài Gòn ơi Ta đã về đây!”, topic phân vân học tiếp hay thi lại, bài về lao động Hàn Quốc kèm lời của một thành viên ở Hàn, truyện ngắn Mưa mùa hạ và tản văn Bình yên nhỏ, bình yên đủ, cùng các trả lời. Truyện ngắn, tản văn và các bản tin dẫn kèm chưa rõ nguồn hoặc là bài báo nên Ban biên tập chỉ kể lại ý. Câu trong ngoặc kép giữ nguyên chữ gốc, kể cả lỗi gõ. Ban biên tập lược tên người trong bản tin, địa chỉ email, nick liên lạc và một bản tin báo chép lại về lũ lụt. Ảnh gốc không có nên dùng ảnh minh họa.