Kí ức tuổi thơ máu lửa – Tập 6: Đường Cái Mới

Hồi ký của thầy Lam (nick Lamson81), người con xã Phổ Thuận, Đức Phổ, viết trên diễn đàn Người Quảng Ngãi từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2011: tuổi thơ giữa chiến tranh từ năm 1967 đến ngày hòa bình 1975. Tập 6/23, thuộc Phần 2 – Ở nơi sơ tán. Ban biên tập đăng lại nguyên văn, giữ ngày đăng gốc.

Sau đó máy bay cũng thường hay rải truyền đơn và tôi cũng hay chạy lượm xem. Lượm từng xấp và giữ cẩn thận, giống như trẻ em bây giờ thích những tờ tiền mới.

Có tờ chúng vẽ hình 2 người lính giải phóng ngồi trong rừng sâu, chống súng, người ốm o, vẻ mặt u sầu và bên dưới có bài thơ.

Nhớ em

Nhớ em khắt khoải tháng ngày

Chăn đơn gối lẻ cảnh này vì ai?

Rừng sâu ôm mối u hoài

Tháng năm dầu dãi khổ đầy đoạn cơn

Nghĩ càng uất hận căm hờn

Ai gây khổ luỵ cho đàn ngang cung

Bao giờ đôi lứa trùng phùng

Nắm tay em bậu nhớ nhung những ngày

Men tình càng nhấp càng say

Biết bao hạnh phúc vòng tay ân tình.

Có bài thì phân tích các thắng lợi của chúng trong thời gian gần đây. Viết lời kêu gọi các cán binh V. C hãy chiêu hồi. Bên dưới là hình vẽ người lính giải phóng nằm chết văng súng, mũ qua một bên và ghi 2 câu thơ:

Năm xưa con vẫn nằm đây

Bây giờ con chết bỏ thây phương nào?

Hoặc có tờ thì vẽ một người lính giải phóng mình mang đầy súng đạn, cái miệng há ra đang hô hào gì đó, mặt mày hung dữ. Bên dưới ghi 2 câu thơ:

Nực cười cho lũ cộng nô

Tay ôm súng đạn, miệng hô hoà bình.

Còn nhiều lắm những tờ truyền đơn, không thể nào nhớ hết.

Đĩa thức ăn của lính Mĩ

Lúc này lính công binh Mĩ đang làm con đường từ QL1 lên đồi Chóp Vung. Trước đây từ thôn Thiệp sơn của tôi muốn xuống QL1 phải đi theo đường ruộng ngoằn nghoèo khoảng 2km. Bây giờ Mĩ bắt đầu đổ đất càng qua đồng thẳng lên đồi.

Hàng ngày mấy chục chiếc xe ủi, chở đất làm việc liên tục từ sáng đến tối.

Một hôm anh Chá** là con bác Hai nói với tôi:

– Mày thích ăn kẹo Mĩ không?

– Thích lắm chứ, mà kẹo ở đâu vậy?

– Hằng ngày tao vẫn đến chổ Mĩ làm đường xin kẹo

– Ồ sướng thế!, mai theo anh nghen.

Anh Chá** có nhà ngoại gần chổ làm đường. Hôm sau anh dẫn tôi ra chổ ấy đứng nhìn xe ủi ban đường. Những chiếc xe bánh xích có cái càng bóng loáng rất to phía trước ủi qua, ủi lại đống đất cho bằng ra. Gần trưa một tốp lính Mĩ đi xe jeep đến. Bước xuống xe là 2 tên Mỹ da trắng và một tên da đen vũ trang đầy mình.

Tên lính da đen đưa tay vẫy tôi và anh Chá** lại. Đứng trước mặt tôi là một tên lính da đen bóng như lọ nồi, tay cầm khẩu trung liên, 2 dây đạn vàng choé bắt chéo trước ngực. Nhìn phát khiếp lên được

– Thôi rồi chúng bắt mình rồi anh ơi!

– Không sao đâu, tao vẫn gặp tên Mĩ này hoài mà.

Tên Mĩ đen cười nhe ra hai hàm răng trắng toát, bưng trên xe xuống một cái thùng cacton lớn. Lúc này những tên lái máy ủi cũng dừng xe và đi lại.

Một tên Mĩ mở thùng cacton và bưng ra các dĩa thức ăn. Hắn đưa cho tôi một dĩa và trăm một tràng gì đó. Tôi chỉ nghe được một câu: “Bé mi xanh… Xáp xạp…”

Sau đó 2 tên lái xe ủi úp cái mũ sắt xuống ngồi lên và cầm thìa bắt đầu ăn.

Tôi và anh Chá** cũng ngồi chồm hổm xuống ăn. Tôi cầm cái nĩa inox 3 răng sáng loáng xúc vào miếng thịt trên dĩa. Ối trời ơi! Thịt chúng làm sao mà mềm và thơm ngon quá vậy?. Cái dĩa thức ăn bằng giấy cứng màu trắng, trên đó có 5 ngăn đựng bánh mì ngọt, 2 lát bánh sanwich, thịt heo, rau sà lách…nhưng không có hạt cơm nào. Tôi và anh Chá** ăn ngấu nghiến, món nào cũng rất ngon. Không hiểu Mĩ chế biến đồ ăn ngon hay là khi ấy chúng tôi thiếu thốn quá mà thấy cái gì cũng ngon?

Tên lính Mĩ ăn xong ném cái đĩa xuống lề đường, còn tên kia ăn qua loa rồi vẫy chúng tôi lại đưa đĩa thức ăn còn rất nhiều món cho tôi. Ăn xong tôi cầm 2 cái dĩa và mấy cái nĩa 3 răng và con dao nhựa dùng để cắt bánh mì. Hai tên Mĩ nói gì với nhau rồi cùng cười, chúng lấy trong thùng cacton ra một hộp bánh socola và một hộp kẹo đưa cho tôi. Kẹo đặt trong hộp giấy kiếng có 4 khứa, bên trên rải đường, ăn vào dẽo, ngọt và thơm.

Tôi đem 2 cái đĩa về rửa sạch sẽ. Hôm sau cũng xúc cơm, bỏ cá, rau vào từng ngăn và cầm cái nĩa 3 răng xúc ăn giống như Mĩ. Cả nhà ai cũng phì cười. Chị tôi nói:

– Mày chỉ dùng nĩa thôi mà ăn được hết đồ ăn trên dĩa mới giỏi.

Đúng rồi! Cơm thì nĩa đành chịu thua. Tôi phải lấy muỗng để xúc.

– Ăn xong, mày phải ném luôn cả đĩa như Mĩ mới sang – Mẹ tôi nói.

Đúng là tụi Mĩ chỉ ăn một lần rồi ném đĩa. Còn tôi thì tiếc, không dám ném đi mà rửa sạch sẽ,

Hôm sau lại đem ra ăn tiếp.

Dĩa hình chữ nhật, bằng giấy nhưng cứng giống như bằng nhựa, có 5 ngăn để đựng thức ăn, rửa nước vẫn không sao. Tụi Mĩ chỉ dùng một lần rồi ném. Thật đúng là xài sang như Mĩ.

Sau đó tôi vẫn thường hay ra chổ làm đường để xin kẹo Mĩ. Mỗi lần xin cứ nói “Bé my xanh xáp xạp”. Lũ trẻ ở những xóm gần đó cũng nhiều đứa ra xin kẹo. Những lúc nhiều như thế thì chúng chỉ vẫy các đứa con gái lại để cho, còn tụi con trai thì chúng đuổi đi. Tên Mĩ nào cũng thích con gái hơn.

Chỉ hơn nữa tháng chúng đã làm xong con đường dài 3 km từ QL1 lên đồi Chóp Vung. Người dân đặt tên là đường Cái mới và gọi mãi đến ngày hôm nay. Hằng ngày xe Mĩ chạy liên tục lên xuống đồi, bụi bay mịt mù, gặp ai đi đường hay làm đồng gần đó chúng cũng thường ném kẹo hoặc đồ hộp cho.

Mìn trên đường Cái Mới

Một buổi sáng sớm mọi người nghe một tiếng nổ lớn. Một lát sau mấy người đi làm đồng chạy về nói:

– Xe Mĩ đã bị mìn!

– Ở đoạn nào thế?

– Ở đoạn phía trên thôn Vùng 4

– Ôi! Mấy ông du kích cài khi nào tài thế? Chắc có lẽ là đêm hôm qua.

Mấy người đi làm đồng đều nghe tiếng nổ thật to, chiếc xe bị văng xuống lề đường. Ai nấy vội vã bỏ chạy về nhà, không dám ở lại để nhìn cho kỹ. Có lẽ mấy tên Mĩ đi trên xe đều bị chết.

Hôm sau, từ sáng sớm mọi người đều thấy nhiều tên lính Mĩ mang máy rà mìn huơ qua huơ lại trên mặt đường, đi sau là cả tiểu đội vũ trang hổ trợ và gần đến trưa mới thấy xe chạy. Từ đó, sáng nào chúng cũng rà mìn và rãi lính đi bảo vệ đường.

Xe ủi vào làng

Một sáng nọ, nghe tiếng xe tăng từ đồi Chóp Vung chạy xuống, 3 chiếc xe đạp cả bờ rào càn vào làng tôi và dừng lại. Theo sau là 3 chiếc xe ủi lớn. Chúng bắt đầu ủi cây cối trong làng. Những tên lính Mĩ ngồi trên xe tăng canh giữ cho các xe ủi hoạt động. Xe ủi mạnh hơn cả voi, bên trên buồng lái có cả một tấm sắt lớn và dày để phòng khi có lựu đạn treo trên cây rơi xuống vẫn an toàn cho người lái. Những bụi tre lớn mà nó vẫn ủi bật cả gốc kêu răng rắc, những cây dừa ngã uỵch nằm ngang dọc khắp làng. Sau 3 ngày các cây lớn hầu hết đã bị ủi ngã. Cả làng trống huơ, trống hoát, nhìn thấu từ đầu đến cuối xóm như vừa qua một trận bảo lớn.

Tôi thì được ăn củ hủ dừa no nê. Những người lớn chặt đầu các cây dừa ngã, moi lấy ra từng miếng củ hủ trắng, ăn rất dòn và ngọt. Những xóm làng gần đường Cái mới đều bị ủi sạch, còn trơ lại những mái nhà nắng chói chang. Từ đường Cái mới có thể nhìn hai bên đường sâu vào hàng mấy trăm mét. Tụi Mĩ cảm thấy an tâm khi chạy xe trên đường.

Một buổi trưa, Một tiếng nổ rất lớn vang lên từ ngoài đường Cái mới vọng vào.

– Xe Mĩ bị nổ mìn nữa rồi! – Một người nào đó la lên

Một lát sau mọi người đi làm đồng cũng hớt hải chạy về. Anh tôi cũng từ đâu chạy về mặt tái ngắt không còn một giọt máu. Anh kể:

Anh đang đi trên đường Cái mới về nhà thì bổng nghe “Ầm!” Một tiếng nổ long trời vang lên. Đất đá bay rào rào. Quay lại nhìn phía sau thấy mấy cái nón sắt và những cánh tay bay lên không trung. Anh vội chạy nhanh, thì hướng đối diện một tốp lính Mĩ vũ trang đang chạy tới.

Tên Mĩ da đen mang 2 dây đạn vàng choé trước ngực, đôi mắt long lên trắng xát, lên đạn cái rốp chỉa súng vào người anh và trăm một tràng gì đó. Anh chỉ biết khoát tay:

– No biết, no biết.

– Trời ơi! Chẳng lẽ tên lính da đen đã cho tôi đĩa thức ăn hôm trước đó sao? Nếu nhìn bình thường cũng đã thấy sợ phát khiếp lên rồi huống chi là lúc lên đạn. Nó có thể bắn mình bất cứ lúc nào nếu nó muốn. Nhưng cũng có thể không phải tên lính đó, vì tôi thấy cũng có nhiều lính Mĩ da đen lắm.

Tụi Mĩ cũng vội vàng chạy đến chổ nổ mìn, còn anh thì chạy không kịp thở về đến nhà.

Hôm sau mọi người đi làm đồng ở gần đó kể rằng họ đều thấy sau tiếng nổ nhiều nón sắt của Mĩ bay lên không trung. Phải là một quả mìn chống tăng mới nổ lớn như thế. Và kết quả mười mấy tên Mĩ đi trên chiếc xe GMC đã bị tan xác.

Mọi người bàn tán.

– Chúng đi rà mìn hằng ngày vào mỗi buổi sáng mà sao chúng không phát hiện ra nhỉ?

– Khi tụi rà mìn đi qua rồi, du kích mới ra gài

– Vậy là gài vào ban ngày?

– Đúng rồi! Du kích cải trang thành người đi làm đồng và chôn mìn vào nửa buổi sáng và gài gần ngay vụ nổ hôm trước.

Tụi Mĩ không lường trước được tình huống nầy nên bị một vố quá đau. Rồi đây mọi người chắc không yên với tụi nó đâu.

Bị lùa ra gốc trâm

Đúng vậy! Sau đó ít hôm, sáng hôm ấy hai chị gái tôi đi chợ, anh tôi đi về ngoại, mẹ tôi thì đang ngồi sàng lúa – Đêm hôm trước đạn đại liên Mĩ trên đồi bắn xuống trúng vào bồ lúa của nhà tôi đang để ngoài sân, lúa văng tung toé, nên bây giờ phải sàng lại để lượm sạn – Tôi thì đang ở trần chạy chơi ngoài ngõ.

Chú tôi chạy vào nói:

– Chị ba ơi! Mĩ tới.

Chú vừa nói xong đã thấy hai tên Mĩ dẫn ông nội tôi đi tới. Một tên thì cầm súng lăm lăm, tên kia cầm một nhánh cây bước tới nói:

– Go, go!

– Ái! Để tôi vào nhà lấy áo mặc cho con tôi đã – mẹ tôi nói.

Tên Mĩ đưa tay đẩy vào vai mẹ tôi và cầm nhánh cây quất nhẹ lên vai bảo đi, không cho vào nhà. Tôi chỉ mặc cái quần đùi chạy theo mẹ tôi, mẹ tôi thì đi hai tay không, ông nội tôi thì xách theo được một cái giỏ xách.

Hai tên Mĩ dẫn ra phía sau làng nơi có cây trâm to và khu đất rộng bằng phẳng thì đã thấy một số người ngồi ở đó. Một số thì đang bị lính Mĩ dẫn tới, có người mang xách, có người đi tay không nhưng ai cũng mặc áo quần đầy đủ, chỉ riêng tôi là ở trần.

Mọi người ngồi dưới gốc trâm lâu lắm mà chẳng thấy mấy tên lính Mĩ bảo đi đâu, chẳng hiểu chúng bắt lên đây làm gì? Toàn là lính Mĩ, không có thông ngôn để hỏi.

Một lúc sau, một chiếc máy bay to có 2 chong chóng quần trên đầu, vòng lại và từ từ hạ xuống. Vòng quay của 2 cánh quạt bay vù vù làm cây cối chao đảo, những cọng rác, lá cây bay tứ tung lên không trung. Loại máy bay nầy tôi cũng đã thấy nhiều lần nhưng ở tít trên trời cao, đôi cánh nhấp nhá như các chân của con sâu róm, nên gọi là máy bay sâu róm, có người gọi là máy bay Úc Đại Lợi, sau này mới biết là máy bay trực thăng CH-47

Nó đã hạ xuống khu đất bằng bên cạnh, nhưng 2 cánh quạt vẫn quay vù vù, gió thổi vào mặt làm tóc tai, quần áo đều bay ngược ra phía sau. Không ngờ nó lại to như thế. Hai tên Mĩ trong máy bay bước ra chạy lại chổ mọi người

Có ai đó la lên:

– Thôi rồi! Chắc chúng chở mình đem trút xuống biển rồi bà con ơi.

Những đứa trẻ khóc ré lên nép vào lòng người lớn.

Đọc tiếp

Tập trước: Tập 5. Tết Mậu Thân và cuộc biểu tình ở Trà Câu
Tập sau: Tập 7. Đại đội nữ Hồng Gấm, trận An Trường
Mục lục cả loạt: Kí ức tuổi thơ máu lửa

Bài đăng lại nguyên văn hồi ký của thành viên Lamson81 trên diễn đàn Người Quảng Ngãi (topic “Kí ức tuổi thơ máu lửa”), giữ ngày đăng gốc và giọng kể của tác giả. Ban biên tập chia tập, chuẩn lại dấu câu, thêm tiêu đề phụ (giữ các đề mục tác giả tự viết); bỏ các dòng chú thích ảnh đã mất và lời nhắn gửi Ban quản trị; áp các đính chính tác giả đã gửi sau. Tên người thường trong hồi ký được ghi ẩn (che 1–2 chữ cái cuối bằng dấu *), tên nhân vật lịch sử giữ nguyên.