Món quê thành viên nhớ nhất: cá bống sông Trà, bánh ít lá gai

Trên diễn đàn Người Quảng Ngãi năm 2010, cứ ai hỏi “quê mình có món gì ngon” là topic dài ra cả chục trang. Người kể cá bống sông Trà, người kể don, mạch nha, kẹo gương. Người chép ca dao, người tự làm thơ, người cãi nhau xem bánh ít lá gai là của Quảng Ngãi hay Bình Định. Bài này gom lại những món quê thành viên đã nhắc, bằng chính lời họ.

“Huyện mình có gì ngon ta?”

Tháng 6/2010, một thành viên mở topic chỉ có một câu hỏi, gõ vội: “huyện mình có j ngon ta”. Người hỏi tự trả lời luôn, rằng chắc chỉ có “cá rô sông Trà Câu.chiên dòn nhậu_là tuyệt nhất”, rồi nhờ mọi người bổ sung. Câu hỏi ấy đụng đúng chỗ khó của người đi xa. oanhnguyen90 kể: “nhìu lúc bạn bè bảo về we^ nhớ mang wa` vô”, rồi về tới nhà lại không biết mang gì.

Có bạn hỏi riêng Đức Phổ có món nào ăn no mà ngon. Admin TrungKien, người Đức Phổ, trả lời bằng một câu rao:

Bánh mì Sài Gòn………, hai ngàn một ổ…….. – Bánh mì Đức Phổ……., hai ổ có một ngàn………

Anh điệp_vũ vào sửa lời rao cho đúng hơn: “hai rổ có một ngàn”. TrungKien kêu: “Ác quá anh ơi, vậy em mang đi cho không chứ bán chi cho mệt cái thân”. hoangdiep18 khuyên vẫn phải bán: “phải mang đi bán, chứ đem đi cho người ta nghĩ bánh mì mốc, không dám nhận àh”. Đùa xong, TrungKien cũng thú thật không biết Đức Phổ có đặc sản gì.

Người khác thì không chịu thua. camcam chép lại bốn câu nhiều người Quảng thuộc lòng:

chim mía Xuân Phổ
cá bống sông Trà
kẹo gương Thu Xà
mạch nha Mộ Đức

Ghost bảo đặc sản Đức Phổ là bánh ít lá gai. ducloidp cãi: “Nếu tớ ko lầm thì bánh ít lá gai là đặc sản của Bình Định”. Rồi anh nói một câu công bằng: “Ở Đức Phổ không phải không có đặc sản mà là không có đặc sản nổi tiếng thôi.” Anh kể thêm muối Sa Huỳnh, mắm nhum Phổ Châu, nhưng thú thật: “còn mắm Nhum thì chỉ nghe thôi chưa thử bao giờ .. có lẽ là dành cho cung đình”. Có người dán vào topic mấy bài báo dài về mắm nhum; đó là bài của báo nên Ban biên tập không đăng lại.

oanhnguyen90 khép lại bằng bốn câu tự làm, kể đủ các thứ ngọt của xứ mía đường:

Quảng Ngãi quê em xứ mía đường,
Ngọt là sản phẩm của quê hương,
Đuờng phổi đường phèn lại đường cát,
Kẹo mâm , kẹo chặt lại kẹo thau.

Don, cá bống, mạch nha, kẹo gương: một topic, mười người bổ sung

Tháng 9/2010, topic “Đặc sản Quảng Ngãi.” giới thiệu một loạt món, mỗi món kèm câu ca dao hay câu thơ người Quảng hay đọc. Món đầu tiên là don, với bốn câu mở đầu “Ai về Quảng Ngãi quê tôi”, rằng “Hãy dừng chân ghé quán don bên đường”. Rồi tới cá bống sông Trà kho tiêu, kèm câu hò xưa “Tại con cá bống tại niêu nước chè”. Rồi mạch nha, kẹo gương, với câu “Ai qua xứ Quảng quê hương,” tiếp liền “Nhớ mua một ít kẹo gương làm qùa.”

Phần hay nhất lại nằm ở các trả lời, mỗi người góp thêm một món quê mình. kieutrung kể: “Hồ tiêu Ba Lế (Ba Tơ), quế Trà Bồng, tỏi Lý Sơn”. Rồi thêm một câu rất thật: “Và còn bao nhiêu điều thú vị nữa mà chính mình là người Quảng Ngãi cũng chưa đi hết, chưa nếm hết, chưa thấy hết.” ParkJiJongII nhắc: “Còn thiếu đừong phèn đường phổi với kẹo gương nữa bạn ơi”. zuka kể một lèo: “nem nướng…bánh tráng mắn ruốt…..bánh căn….bò hít”. Pull_Man thêm các món ốc: “ốc hút , ốc mưu , ốc đá , room bắp”. mimosa991 nhắc bánh ít lá gai và khen “bánh tráng quê mình là ngon nhất đó”. dahoanghuynh chỉ chỗ: “don thì về nghĩa phú ăn là ngon nhất”. MrTu vào sau, đọc sót, hỏi: “Ủa, hình như còn thiếu món Cá bống nữa àh”.

Mạch nha có lời “chứng” đáng nhớ nhất, của kingvampire: “ăn muốn lòi bản họng……ăn hết cái hủ đó đó…..muốn điên lun”. Còn hangkute ở Hà Nội chỉ biết than: “nhưng tớ ở hà nội thì làm thế nào để có thể thưởng thức nhứngmon ngon đó nhỉ ?” Ai muốn biết thêm về con don, tô don, xin đọc bài Don sông Trà. Mạch nha thì nằm ở bài Mộ Đức.

Cá bống sông Trà và nỗi lo của người đọc

Từ tháng 4/2010 đã có một topic ngắn giới thiệu cá bống sông Trà, món ăn dân dã mà người viết mời mọi người “Hãy một lần ghé thăm Quảng Ngãi” để nếm. Người trả lời đầu tiên không khen mà buồn: nghe nói cá bống sông Trà giờ chết nhiều vì nước sông bị ô nhiễm. Khế chua thì tiếc theo kiểu khác: “hic, quê mình có món này là mình tâm đắc nhất.” Rồi: “Nếu mà nhìu nhìu 1 tí có khi lại làm QN nổi danh nhờ nó đó, tiếc là ít quá”.

Năm 2010, cá bống sông Trà đã là thứ người xa quê mua làm quà, đã là món người ta lo sẽ hết. Câu ca dao về con cá bống, cái niêu nước chè còn nhiều, có trong bài Ẩm thực người Quảng Ngãi qua ca dao, tục ngữ.

Bánh ít lá gai, gỏi măng và bò hít

Tháng 9/2010, một thành viên viết về bánh ít lá gai, mở bằng ba câu vè, câu đầu “Bánh ít lá gai”, câu sau “Ngọt ngọt dai dai”. Người viết kể cách làm: lá gai luộc chín, quết nhuyễn, trộn bột nếp và đường nấu sánh, nhân đậu xanh, gói lá chuối, hấp chín, bóc ra thấy bánh đen bóng. Đoạn hay nhất là đoạn người viết nói về chính mình: “Gốc món này nghe bảo là ở Bình Định, tôi không rõ nữa, chỉ biết là khi tôi lớn lên đã có món này rồi, mà chòm lá gai mọc trong vườn cũng hay được các bà các chị đến xin về làm bánh.” oanhnguyen90 trả lời: “tuy mình ko thjk bánh ít lá gai lắm nhưng nhìn nó và nghe tên lại nhớ quê”. datquang055 góp câu thơ chia đều công cho hai tỉnh: “Bánh ít lá gai ngọt đường Quảng Ngãi”.

Cũng năm đó có một bài tản văn về món gỏi măng, mở bằng câu ca dao “Lỡ lầm vì mắm trích ve/ Vì rau muống luộc, vì mè trộn măng.” Người viết tả mùa mưa xách liềm ra gốc tre già: “Mùa mưa, xách liềm ra vườn, đâu đó dưới gốc tre già những mầm măng vừa mới nhú”. Búp măng đem về lột vỏ, xắt mỏng, ngâm muối cho bớt đắng, luộc chín, vắt ráo, trộn với hành phi, rắc mè rang, ăn với bánh tráng. Bài không ghi tên người viết, giọng văn giống một bài tản văn đã in, nên Ban biên tập chỉ kể lại.

Món cuối là món của học trò thành phố. Tháng 5/2011, Tony giới thiệu bò hít, món ăn vặt của “dân teen xứ Quảng”: đu đủ xanh và cà rốt bào sợi, rau thơm, bò khô xé, đậu phộng rang, rưới nước mắm chua ngọt và tương ớt. Theo Tony, “Bò hít là món ăn được khai sáng ở Sài Gòn rồi đem du nhập vào Quảng Ngãi”. Tony tự giới thiệu: “Tôi là một dân teen, cũng như bao người khác, tui cực hay ăn vặt.” Bài có cả cách làm, và câu chốt dưới cùng như một lời cam kết: “Bài này ko có nguồn gốc ( tự biên tự diễn )”.

Đọc tiếp

Món quê của vùng núi Trà Bồng được kể riêng ở bài Rau ranh, ốc đá và hương quế Trà Bồng. Những chuyện quê khác của thành viên nằm ở bài Quê hương Quảng Ngãi qua lời thành viên.

Bài viết lại từ tư liệu diễn đàn Người Quảng Ngãi 2010–2011: các topic “đặc sản”, “Đặc sản Quảng Ngãi.”, “Giới thiệu về cá bống sông Trà – Quảng Ngãi”, “Bánh ít lá gai, món quê!”, “Gỏi Măng”, bài giới thiệu bò hít của thành viên Tony, cùng các trả lời. Câu trong ngoặc kép giữ nguyên chữ gốc, kể cả lỗi gõ. Ca dao, vè dân gian trích theo bản thành viên chép. Ban biên tập không đăng lại các bài báo được dán vào topic, không nêu tên quán, và lược những lời chê, lời cáo buộc không có căn cứ. Ảnh gốc đã mất nên dùng ảnh minh họa.